در غرب بغداد، روستايى به نام براثا وجود داشت كه اكنون محلّه اى از شهر محسوب مى شود و پيشينه آن به قبل از اسلام باز مى گردد. براثا از كلمه «برثيا»، به معناى «بيرون» گرفته شده است ويژگى هاى مسجد براثا كه به آن فضيلت و برترى داده، چنين است:
1 . امام على(عليه السلام) درسرزمين براثا چند روزاقامت كرد. درسال (37هـ .ق.) هنگامى كه در جنگ خوارج، از منطقه نهروان به كوفه باز مى گشت، در راه، به سرزمينى در نزديكى براثا رسيد و پرسيد: نام اين سرزمين چيست؟ گفتند: زوراء.
فرمود: از اين سرزمين دورى كنيد; زيرا ممكن است فرو رود. راه خود را ادامه دادند و به سرزمين ديگرى رسيدند، فرمود: اين سرزمين چه نام دارد؟ گفتند: بحرا. در آنجا هم توقف نكرد و به راه خود ادامه داد. پس از اندكى، از دور شبحى ديده شد، نزديكتر كه آمدند، ديدند آن سياهى، صومعه راهبى (مسيحى)، به نام حباب است. راهب كه سر و صداى لشكريان را شنيد، از صومعه بيرون آمد. امام على(عليه السلام) به راهب گفت: «مى خواهيم در اين مكان پياده شويم». راهب گفت: «خير، شما و لشكرتان، اين سرزمين را ترك كنيد.»
حضرت علّت را پرسيد. راهب پاسخ داد: «در كتاب ما آمده است: در اين سرزمين هيچ كس توقف نمى كند، مگر اينكه پيامبر يا وصى او باشد و بخواهد با لشكر خود در راه خدا بجنگد.»
حضرت در جواب سخنان راهب فرمود: «من وصىّ سيّد الانبيا هستم و نيز سيد اوصيايم.»
راهب با تعجب پرسيد: «شما از بزرگان قريش و وصى محمدبن عبد الله هستيد؟»
امام جواب داد: «آرى، من همان شخص هستم.»
راهب گفت: «خبر شما را در انجيل ديده ام كه در اين سرزمين پياده خواهى شد. اكنون شما در سرزمين براثا هستيد; جايى كه روزگارى خانه مريم و عيسى بوده است.
امام در جواب فرمود: «صبر كن اى راهب و ديگر سخن نگو»، سپس حضرت نزديك محلى رفت و با پاى خود خاك را كنار زد و گفت: «اين چشمه حضرت مريم است» و آنگاه به لشكريان دستور داد 17 ذراع خاك را كنار زدند، ناگهان سنگ سفيدى ظاهر شد، امام فرمود: «مريم، عيسى را بر روى اين سنگ نهاد». سپس امام روى همان سنگ نماز خواند و خيمه اش را روى آن نصب كرد و چهار روز در آنجا اقامت فرمود و در اين مدت روى همان سنگ مشغول عبادت بود. راهب با همين ملاقات، اسلام آورد و گفت:
«أشهد أن لا إله إلاّ الله و أنّ محمّداً رسول الله و أنّك عليّ بن أبي طالب وصيّه».
پس از آنكه حباب، مسلمان شد، حضرت دستور داد، صومعه را به مسجد تبديل كند.
2 . سرزمين مقدسى است كه انبياى بزرگ الهى، چون عيسى و ابراهيم(عليهما السلام) در آنجا نماز خوانده اند.
3 . خانه حضرت مريم و سرزمين حضرت عيسى(عليه السلام) در اين سرزمين بوده است.
4 . به جز امير المؤمنين على(عليه السلام) امام حسن و حسين(عليهما السلام) هم در آن سرزمين نماز خوانده اند.
5 . محلّ دفن يكى از پيامبران الهى احتمالاً حضرت يوشع(عليه السلام) است.
6 . طبق برخى روايات، بازگشت خورشيد براى امام على(عليه السلام) در سرزمين براثا نيز اتفاق افتاده است. جريان ردّ شمس براى امام على(عليه السلام) مكرر اتفاق افتاد كه از جمله در سرزمين براثا نقل شده است.
7 . امام صادق(عليه السلام) فرمود: در كنار شما قبرستانى است كه آن را براثا مى گويند، از آن گورستان 120 شهيد، كه در رتبه شهداى بدر مى باشند، محشور خواهند شد.
به دليل اين قداستِ تاريخى، به خصوص اقامت چند روزه امام على(عليه السلام) در سرزمين براثا، شيعيان در آن محل مسجدى ساختند و اين مكان را مقدس مى شمردند. در طول سالهاى فرمانروايى بنى اميه و بنى عباس، مسجد براثا از مهمترين پايگاههاى تجمع شيعيان بود.
پايگاه اطلاع رسانی بعثه مقام معظم رهبری ضمن محکوم نمودن اقدام انفجار در این مسجد تاریخی همه مردم عراق را به حفظ وحدت و پیروی از مرجعیت دعوت می نماید.

1385/3/27

نجف اشرف

کربلاء المعلی

کاظمین

کوفه